Kırım Kongoyla Mücadele ve Tedbir Tahlil Sonuçları

Ülkemizde ilk kez 2002 yılında görülen ve 2003 yılında tanımlanan hastalık, her yıl nisan-ekim ayları arasında görülmekte ve haziran-temmuz aylarında pik yapmaktadır. İlk kez Tokat yöresinde görülen hastalık ağırlıklı olarak İç Anadolu Bölgesi’nin kuzeyi, Karadeniz Bölgesi’nin güneyi ve Doğu Anadolu Bölgesi’nin kuzeyinde görülmektedir.

kirim-kongo-hastaligi

Hastalığın Tanımı

KKKA hastalığı ateş, yaygın vücut ağrısı, vakaların az bir kısmında ise deri, mukoza ve iç organlarda escort bursa  kanamalar ile seyreden kene kaynaklı viral bir enfeksiyondur.

Etken

Hastalığın etkeni, Bunyaviridae ailesine bağlı Nairovirus soyundan bir virüstür. Bu virüsler dış ortama dayanıksızdır, konakçı dışında yaşayamazlar. 56°C’de 30 dakikada ve ultravi- yole ışınları ile hızla inaktive olurlar. %1 hipoklorit ve %2 gluteraldehite duyarlıdırlar.

Epidemiyoloji

KKKA ilk kez 1944 ve 1945 yılları yaz aylarında Sovyet askerleri arasında görülmüştür. Hastalığa Kırım Hemorajik Ateşi adı verilmiştir. 1956 yılında Zaire’de ateşli bir hastada

Kongo virüsü tespit edilmiştir. 1969 yılında her iki virüsün aynı olduğu belirlenmiş ve Kırım Kongo Hemorajik Ateşi (KKKA) olarak hastalık yeniden adlandırılmıştır.

Hâlen Sahra altı Afrika, Asya, Ortadoğu ve Balkanlar’da en- demiktir. Ülkemizde ilk kez 2002 yılında görülen ve 2003 yılında tanımlanan hastalık, her yıl nisan-ekim ayları arasında görülmekte ve haziran-temmuz aylarında pik yapmaktadır, ilk kez Tokat yöresinde görülen hastalık ağırlıklı olarak iç Anadolu Bölgesinin kuzeyi, Karadeniz Bölgesinin güneyi ve Doğu Anadolu Bölgesinin kuzeyinde görülmektedir. Hastalığın yoğun olarak görüldüğü başlıca iller Erzurum, Erzincan, Gümüşhane, Bayburt, Tokat, Yozgat, Sivas, Amasya, Çorum, Çankırı, Bolu, Kastamonu, Karabük’tür. Son yıllarda hastalığın görüldüğü alan genişlemiş olup hemen hemen ülkemizin her bölgesinden sporadik vaka bildirimi yapılmaktadır. Ülkemizde ihbarı zorunlu hastalıklar arasında yer alır.

kirim-kongo-riskli-iller

kirim-kongo-yillara-gore-olum-sayisi

 

Bulaşma Yolları

KKKA insanlara esas olarak Hyalomma soyuna ait kenelerin tutunması ile bulaşır. Virüs hayvanlarda asemptomatik enfeksiyon oluşturmasına rağmen, insanlarda hastalığa neden olmaktadır. KKKA virüsünün insanlara başlıca bulaş yolları aşağıda sıralanmıştır:

  1. Enfekte kene tutunması
  2. Enfekte kenelerin çıplak el ile ezilmesi
  3. Viremik hayvanların kan, doku ve sekresyonları ile temas
  4. KKKA hastalarının kan ve diğer vücut sıvıları ile temas
  5. Kan içeren damlacık yolu ile bulaş

Risk Grupları

  • Endemik bölgede yaşayan tarım ve hayvancılık ile uğraşan çiftçiler, çobanlar, kasaplar, mezbaha çalışanları
  • Veteriner hekimler
  • Veteriner sağlık teknisyenleri
  • Enfekte hastalarla temas eden sağlık personeli
  • Laboratuvar çalışanları
  • Askerler
  • Kamp yapanlar
  • Hastaların yakınları

Klinik ve Laboratuvar Bulguları

Hastalığın inkübasyon dönemi virüsün alınma şekline bağlı olmakla birlikte 3-14 gün arasında değişmektedir, insanlarda hastalık ateş, üşüme, titreme, yaygın kas ağrıları, baş ağrısı, bulantı-kus- ma, ishal, yüzde ve konjonk- tivalarda kızarıklık, aralarında sağlam deri bulunan hafif kabarık pembe-kırmızı döküntüler gibi şikâyetlerle kendini gösterir. Hastaların az bir kısmında karaciğer ve dalak büyüklüğü olabilir. Hastalığın ilerleyen dönemlerinde peteşi, purpura, ekimoz tarzında cilt kanaması, diş eti kanaması, burun kanaması, vajinal kanama, mide-barsak kanaması, üriner sistem kanaması, akciğer ve beyin kanamaları görülebilir. Ağır olgularda şuur değişikliği, huzursuzluk, karaci- ğer-böbrek yetmezliği, akut solunum sıkıntısı sendromu (ARDS) gelişerek ölüme kadar gidebilir.

Laboratuvar bulguları olarak lökopeni, trombositopeni, AST, ALT, CKve LDH enzimlerinde yükselme dikkati çekmektedir. Protrombin zamanı, parsiyel tromboplastin zamanı ve diğer pıhtılaşma testlerinde belirgin bozukluk görülmektedir, iyileşen hastalarda bursa bayan escort bozulmuş olan hemogram ve biyokimyasal

parametreler hızla düzelir. Ölüm daha çok hastalığın ikinci haftasında (5-14 gün) görülmektedir.

Tanı

İnsanlarda hastalık ateş, üşüme, titreme, yaygın kas ağrıları, baş ağrısı, bulantı-kusma, ishal, yüzde ve konjonktivalarda kızarıklık, aralarında sağlam deri bulunan hafif kabarık pembe-kırmızı döküntüler gibi şikâyetlerle kendini gösterir.

KKKA hastalığında erken tanı, ihtiyaç duyulduğunda kan ve kan ürünlerinin sağlanması ve etrafa bulaşın önlenmesi açısından çok önemlidir. Ayırıcı tanının hızla yapılıp hastanın öncelikle KKKA olup olmadığı değerlendirilmelidir. Hastalığın kesin tanısı serum örneğinde PCR ile viral RNA’nın ya da ELISA ile spesifik IgM antikorlarının gösterilmesi ile konulur. Viremi KKKA hastalarında 10-12 gün kadar sürdüğünden bu dönemde serumda PCR ile virüs gösterilebilir. IgM antikorları hastalığın 6-7. gününden itibaren ve IgG antikorları ise hastalığın yaklaşık 7-10. gününden itibaren pozitifleşir.

Ayırıcı Tanı

KKKA ile uyumlu klinik ve laboratuvar bulgusu olan hastalarda öncelikle KKKA hastalığına yönelik testler uygulanmalı, pozitif değerlendirildiğinde ise vaka yönetim algoritmasına göre hareket edilmelidir. Negatif bulunduğu takdirde de diğer hastalıklar açısından araştırılmalıdır. Ayırıcı tanıda bruselloz, salmonelloz, riketsiyoz, leptospiroz, tatarcık humması, hantavirus enfeksiyonu gibi hastalıklar ve diğer kanamalı ateşler düşünülmelidir.

Tedavi

Destek tedavisi KKKA tedavisinin temelini oluşturur, ihtiyaca göre kan ve kan ürünlerinin (taze donmuş plazma, trombosit süspansiyonu, eritrosit süspansiyonu) verilmesi gerekir. Bunun yanı sıra hastanın sıvı ve elektrolitlerinin takibi, varsa organ yetmezliklerine yönelik tedavi yapılır. Ateş, ağrı ve ajitasyo- na yönelik semptomatik tedavi, ağızdan besin alamıyorsa parenteral beslenme ihmal edilmemelidir. Etkene yönelik tedavide ribavirin etkinliği tartışmalıdır. Hâlen ribavirin kullanılmalıdır veya kullanılmamalıdır şeklinde bir öneri bulunmamaktadır. Sağlık Bakanlığı, KKKA Bilim Danışma Kurulunun aldığı karar doğrultusunda ribavirinin etkinliği ile ilgili bir çalışma planlamıştır. Buna ilaveten immun serum tedavisine yönelik çalışmalar da devam etmektedir.

Korunma ve Kontrol

  • Hastalık genellikle insanlara kenelerin kan emmesi sonucu veya bulunan kenelerin çıplak elle toplanması ve ezilmesi ile bulaşır.

 

 

Yorum Yazınız

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir