Yanıklarda Hastane Öncesi Bakım Nasıl Olmalı? Tahlil Sonuçları

Yanık yaralanmaları toplumda sık rastlanan acil travma nedenleri arasında yer almaktadır ve % 90 kadarını engellenebilir nedenler oluşturmaktadır. Bu tür yaralanmalar hem oluşumları hem tedavi süreçleri hem de hastane sonrası dönemleri ile özel önem arz eden yaralanmalardır. Yanık olgularında pek çok hata yaralanmaya neden olmakla birlikte, yanığın oluşumunu takiben hastaneye başvuru öncesinde yapılan pek çok hata da erken ve uzun dönemde daha iyi sonuçların alınmasını engellemektedir.

yanik-yaralanmalariYanık yaralanmasını takiben yapılacak ilk müdahaleler hastanın hastaneye yatışı ve sonrası dönemde yapılacak tedavileri ve tedavi sonuçlarını doğrudan etkileyebilmektedir. Diğer yaralanmalarda olduğu gibi, yanık hastada da öncelik hayatı tehdit eden durumların (solunum varlığı, kan kaybı durumu, diğer yaralanmalar) değerlendirilmesi olacaktır. Daha sonrasında ise yanık yaraları ile ilgilenmek gerekmektedir.

Yanık Yaralanmalarında evde uygulanan yanlışlar

Günlük yaşamın her yönünde olabildiği gibi, yanık yaralanmaları için de toplumda yaygınlaşmış çeşitli yaklaşımlar mevcuttur. Bunlara örnek olarak yanık yarasına oluşumunu takiben diş macunu, salça, yoğurt, vs. maddelerin sürülmesi verilebilir. Bu tür yaklaşımlar, maalesef yanık yarasının derinleşmesine ve daha kötüye gitmesine neden olmaktadır. Yanıklı sahalara uygulanması tıbben hatalı bu tür yaklaşımlardan kaçınılmalıdır.

Yine sık rastlanan bir konu da yanık yaralarına buz tatbik edilmesidir. Yanık yarası, yüksek sıcaklık nedeniyle hasar

oluşturmaktadır. Karda, buzda veya düşük ısı ortamlarında, korunmasız olarak kalan insanların ellerinde veya ayaklarında, tıbben donuk olarak adlandırılan yaralanmaların olduğunu bilmekteyiz. Yüksek sıcaklık nedeniyle oluşan yaraya bir de aşırı düşük sıcaklık (buz) tatbik edilmesi, sıcaklık hasarının üzerine bir de soğuk hasarının eklenmesi anlamına gelmektedir ki bu da yara iyileşmesini zorlaştırmaktadır.

Yanık yaralanmalarında sık rastladığımız bir husus da hastaların yaralanmayı takiben en kısa zamanda hastaneye ulaştırılması için, yol üzeri pek çok sağlık biriminin atlanarak doğrudan merkezimize getirilmesi çabası ile yapılan hatalardır. Burada bilinmesi gereken, yanık hastaların acilen ve kontrolsüz bir şekilde hastanemiz yanık tedavi merkezine ulaştırılmasına değin geçen sürede, yapılması gereken işlemlerin ihmal edilmesinin de tedavi sonrası sonuçları etkilediğidir. Hastalar bu süreçte susuz kalmakta, yaralarının soğutulması atlanmakta, kimi yaralar ise açık bırakılarak enfeksiyon oluşumu kolaylaştırılmaktadır.

Oluşumları ve tedavi süreçleri ile çok zor bir yaralanma çeşidi olan yanık olgularında, iyileşmeyi takiben yara yerinde kabarma, renk farklılığı, eklem hareket kısıtlılıklarına bağlı fonksiyon kayıpları bugün için dahi çok sık rastlanan sorunlar içindedir. Bunların azami şekilde engellenmesi için yanık yaralanmasının oluşumunu takiben yanık merkezine ulaşana değin geçen süre mutlaka çok iyi değerlendirilmelidir.

el-yanigi

Yanık Yaralanmalarında evde uygulanması gereken doğrular

Bütün bu toplumsal ve büyük bir kısmı yanlış öğretiler yanında yapılması gerekenlerin neler olduğunu özetlemek gerekir ise, ilk olarak yapılması gereken bireyin yakıcı ajandan derhal uzaklaştırılması olacaktır. Bu esnada kurtarıcı kendi sağlığını riske atmamalı ve çok dikkatli olmalıdır.

  • Elektrik yanıklarında şalter kapatılmalı veya yalıtkan bir malzeme ile kişi akımdan uzaklaştırılmalıdır.
  • Kimyasal madde ile temasta da kurtarıcı, temizlik yaparken kendini korumalıdır.
  • Yine yangın durumlarında kontrolsüz bir şekilde kazazedeye müdahale edilmemelidir.
  • Hastanın güvenli bir ortama alınmasını takiben yanık bölge soyulmalı ve yanık yarası ortaya konulmalıdır.

Sık rastalan sıcak sıvı yaralanmalarında ve alev yanıklarında hastanın yanıklı alanı derhal normal çeşme suyu altına tutulmalıdır. Suyun normal oda sıcaklığında olması önemlidir. Yaralı, akan çeşme suyunun altında 20 dakika, sabırla, bekletilmelidir. Bu işlem yanığı takiben ilk 15 – 20 dakika içinde yapılmaz ise etkisi azalmaktadır. Soğutma işlemi yanık yarasının derinleşmesini engellemektedir ki bu iyileşme süresini ve sonuçlarını doğrudan etkilemektedir. Yaralı soğutulurken vücut ısısının fazlaca düşmesini engellemek için sağlam yerler battaniye benzeri giysiler ile kapatılarak genel vücut ısı kaybı azaltılmalıdır. 20 dakika sonunda yanık yaralarının temiz bir pamuklu bez veya kumaş ile kapatılması hastaneye ulaşana değin koruma ve tedavinin ilk basamağını sağlayacaktır.

Yaralının çeşme suyu ile yanık alanının soğutulması esnasında hastaneye nakli için gerekli girişimler yapılmalı, ilkyardım servisleri (112 ambulans servisi gibi) aranmalıdır. Bu sağlanamıyor ise, kazazede en yakın sağlık birimine ulaştırılmalıdır. Burada yapılacak müdehale ile hastanın ağrısı dindirilir, yaralarına tıbbi pansuman uygulanır, damar yolları açılıp uygun serumlar takılarak susuz kalmaları engellenir ve hastalar ancak bu şekilde ileri takip ve tedavilerinin yapılacağı yanık birimlerine ulaştırılır.

Yanık yaraları akan çeşme suyu ile soğutulduktan sonra yaralar temiz pamuklu kumaşlar ile kapatılarak, en yakın yanık tedavi birimine değil, en yakın sağlık birimine ulaştırılmalıdır.

Yorum Yazınız

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir